Fabrikaat x Omlab: 3D-printen met rivierklei

Omlab onderzoekt sinds medio maart of je met de Nijmeegse rivierklei kunt 3D-printen. Dit doen we van, voor en met Stichting Fabrikaat in het kader van het project TERRA_TORY. Is die klei geschikt? Zeker. Op dit moment worden allerlei door de oudheid geïnspireerde vormen afgebakken bij Fabrikaat.

De 1e fase is afgerond: de Merovingische vormen zijn met een moderne techniek gekopieerd. Dat kan goed met de Nijmeegse rivierklei. Medio juli is besloten het project on-hold te zetten. Door brandstichting is het gebouw van Fabrikaat helaas volledig verwoest. Onvoorstelbaar. De focus lag daarna op crowdfunding, om de nieuwe, tijdelijke locatie mogelijk te maken. Dit is gelukt!

Eind augustus praten Fabrikaat x Omlab verder over het vervolg: eigenzinnige prints en horeca-keramiek, gebaseerd op de Merovingische vormentaal.

Stichting Fabrikaat

De stichting is al jaren ijzersterk in placemaking, projecten op locatie die het verhaal vertellen van die plek. Met kunst en vormgeving, altijd weer op een vernieuwende, verrassende manier. Naast ambachtelijke keramiektechnieken zet Fabrikaat nieuwe technologie in om tot nieuwe inzichten te komen over de Nijmeegse rivierklei.

Omlab en Fabrikaat

Waardering voor de grond waarop je leeft. Dat is wat we zien in de missie en projecten van Fabrikaat. Anno nu moeten we om, reageren op wat we zien en dreigen te verliezen. Betrokkenheid als middel.

Fabrikaat verbindt met beeldende kunst en ontwerp. Op locaties die veranderen koppelt zij een innovatief programma en publiek aan die specifieke omgeving en aan elkaar. Verweven hierin zijn maatschappelijke vraagstukken rondom gebiedsontwikkeling, cultuur, duurzaamheid en leefbaarheid. Zo inspireert Fabrikaat het publiek om actief deel te nemen aan de ontwikkelingen op dit gebied, in dat gebied. Vanuit Omlab zijn we weg van de betrokkenheid die Fabrikaat oproept. Met de klei, het gebied, de mensen, de toekomst. Schat het naar waarde.

Het zaadje voor de samenwerking is geplant op het Innovate festival in Arnhem (2019). Fabrikaat en het publiek maakten er biodegradable wegwerpbordjes van rivierklei. Wij stonden er met biobased materialen en een grote droogkast.

3D-printen met Nijmeegse rivierklei

Vertrekpunt voor het project is het aardewerk dat is opgegraven tijdens archeologisch onderzoek in Nijmegen-Noord. De typische vormen voeren we aan de ene kant 1-op-1 in. Tegelijk is de Merovingische vormentaal in combinatie met een 21e eeuwse machine voer voor nieuwe ideeën. Hierbij is ook een archeoloog betrokken. De mogelijkheden en de beperkingen van het printen met deze rivierklei zoeken we op.

Onderzoekend. Foto: Thomas van Oorschot, Studio 32C.

En ja dus, het kan. Hoe precies, dat vertellen we af en toe al op Linkedin. Binnenkort publiceren we over de experimenten en bevindingen. Op Omlab’s company page op Linkedin kun je nu al meer lezen.

Huub Looze voor de 3D-pastaprinter. Foto: Thomas van Oorschot, Studio 38*C.
Klei mengen. Meer weten? Volg nu de company-page op Linkedin. Foto: Omlab.
Nu al weten wat ik hier doe? (artikel op Linkedin, Omlab)
De 3D-prints doen denken aan de oevers van de Bemmelse Waard.

TERRA_TORY

Stichting Fabrikaat creëert met TERRA_TORY nieuwe verhalen van de grond waarop we leven. Fabrikaat onderzoekt de eigenschappen en nieuwe mogelijkheden van de Nijmeegse rivierklei.

De rivier de Waal heeft het landschap van de omgeving van Nijmegen eeuwenlang bepaald. Je ziet dat vandaag de dag nog gebeuren in de Bemmelse Waard. Kort na de start van dit project, gingen we naar het gebied toe. De oevers danken hun vorm aan de rivier. Overal zie je de kleiafzetting.

Nijmegen kent een rijk verleden gebaseerd op klei, van de ijzertijd tot en met de baksteenindustrie. De rivierklei is steeds minder zichtbaar door de huidige gebiedsontwikkeling in Nijmegen-Noord. Fabrikaat stelt die klei met TERRA_TORY in een nieuw daglicht. Mooie projecten en parterschappen met ontwerpers gingen ons voor. Neem vooral een kijkje op de pagina onderzoek & experiment van Fabrikaat!

Klei van vindplaats 18

Fabrikaat heeft inmiddels zo’n 20 kleisoorten uit locaties in Nijmegen-Noord verzameld en verwerkt. De resultaten worden toegevoegd aan een groeiend archief waarin de eigenschappen met elkaar kunnen worden vergeleken. De klei die we bij Omlab gebruiken is gesponsord en gedolven – op vindplaats 18 – door K3 Delta.

Bij Fabrikaat in de Nijmeegse uiterwaarden. Het overzicht van de verzamelplaatsen in Nijmegen Noord vind je in het groot op de site van Fabrikaat.

Vooraankondiging #natureproofdesign by kaumera

Ontwerp concrete, hoogwaardige toepassingen voor laagwaardige reststromen uit de regio, o.a. kaumera. Omlab nodigt ambitieuze ontwerpers dit najaar uit een voorstel in te dienen voor 3 ontwikkeltrajecten in samenwerking met mogelijke producenten. Een deskundige jury beoordeelt de voorstellen én het eindresultaat. Het meest haalbare (technisch & economisch) ontwerp en/of vernieuwende product wordt doorontwikkeld.

Dit onderzoek draait om grondstoffen die daadwerkelijk door de waterschappen geproduceerd worden uit het afvalwater van de rioolwaterzuivering: kalk, cellulose, alginaat en kaumera.

In het onderzoek #printbaarbiobased heeft Omlab van maart tot en met juni 2020 diverse samenstellingen onderzocht op 3D-printbaarheid. Omlab staat met #printbaarbiobased op de Dutch Design Week 2020, als onderdeel van The Exploded View van Nieuwe Helden.

Kaumera?

Kaumera is een nieuwe milieuvriendelijke, kameleontische grondstof uit de regio. Kaumera Nereda® Gum is een nieuwe biobased grondstof die wordt gewonnen uit rest- en afvalwater. Nederland (Gelderland) heeft de wereldprimeur: de eerst productielocatie ligt in Zutphen. Lees er meer over op kaumera.com.

Kaumera is een van de rijke grondstoffen van het waterschap, net als cellulose, krijt en struviet. Omlab, biobased makerslab wil de waarde van dit bindmiddel voor de circulaire economie kenbaar maken voor professionals en bedrijven.

Een halve liter kaumera, 8 mei 2020.

Opzet ontwikkeltrajecten

De samenstelling van de jury en de betrokken bedrijven bepaalt de richting van de trajecten in dit haalbaarheidsonderzoek.

Met innovatie-deskundigen in de jury uit bijvoorbeeld materiaaltechnologie, maakindustrie en waterschappen of -management kiezen we toekomstgericht voor volume. De impact is daar het grootst. Tijdens de trajecten wordt het ontwerp getoetst bij betrokken bedrijven om in te schatten of het product verder ontwikkeld kan worden en de markt op kan.

De ontwikkeltrajecten worden mede mogelijk gemaakt door Kiemt en Waterschap Rijn en IJssel (WRIJ). Het onderzoeksvoorstel is op 10 juli 2020 besproken met Kiemt; Nadere informatie volgt dit najaar (2020).

Onderzoek #printbaarbiobased: natuurvriendelijke, biobased pasta’s en toepassingen

onderzoek Omlab;
van maart t/m 24 juni 2020

Omlab heeft nieuwe, printbare biobased pasta’s onderzocht, zowel qua materiaalsamenstelling als verkenning van de toepassingen. Conclusie van dit onderzoek #printbaarbiobased: Het materiaal droogt goed hard op, is 3d-printbaar en biologisch afbreekbaar. Het biedt nu al kansen voor tijdelijk gebruik buiten en permanent binnengebruik. Voldoende aanleiding voor vervolgonderzoek en diverse samenwerkingsprojecten (groeiende lijst onderaan dit artikel).

De focus van Omlab lag op de grondstoffen die de waterschappen uit rioolwater kunnen produceren, zoals cellulose, kalk en kaumera. (Super)circulair, potentieel betaalbaar en milieuvriendelijk, dè manier om het verschil te kunnen maken. Plus o.a. alginaat en reststromen van Omlab, zoals fijn en grof zaagsel.

Aanleiding en eindpresentatie onderzoek

Dit Omlab-onderzoek komt voort uit nieuwsgierigheid en overtuiging. Aanleiding was de nieuwsgierigheid naar de printbaarheid van natuurvriendelijke, biobased samenstellingen. En uit de overtuiging dat er samenstellingen zijn die goed 3d-printbaar zijn. De spinoffs die uit dit onderzoek volgen zijn legio.

Dit onderzoeks- en onderwijsproject #printbaarbiobased liep van maart t/m juni 2020. De tussenstand is gepresenteerd op 24 en 26 juni 2020, zowel live als tijdens teams-meetings. De focus van het onderzoek is zichtbaar gemaakt:

  • de ontwikkeling tot een reeks stabiele pasta’s,
  • de ontwikkeling van instellingen voor de pastaprinter. Biobased samenstellingen vereisen andere instellingen dan klei.
  • vormaanpassingen ten bate van het printproces.

Gepresenteerd zijn materiaalexperimenten, diverse samenstellingen, vormconcepten in bioplastic filament en prototypes in #printbaarbiobased.

Infill, #printbaarbiobased.

#printbaarbiobased mede mogelijk door

Het onderzoek #printbaarbiobased was niet mogelijk geweest zonder de expertise, het enthousiasme en de steun van allerlei mensen en bedrijven:

TUdelft (1e recept en expertise Mariet Sauerwein, Jure Soplaza en Stephen J. Picken), OostNL o.a. Sylvia Kortenraij en IDskips’ Skip van de Kandelaar (verbetering printerkop), Waterschap Rijn en IJssel Maarten Schaafsma (kaumera en meedenken) en Mark Smit (expertise), Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (Bart Wegh en Rick Aelmans, studenten Industrieel Product Ontwerp) en het bedrijf Ranie, Duitsland (alginaat).

Onderzoek samen met TU delft, waterschap en HAN

Onderzoeker en promovendus Marita Sauerwein van de TUdelft deelt op Materiom recepten met mosselschelpen. Huub Looze besloot dat dit materiaal goed te vervangen is door kalk van het waterschap. Vanuit dit principe heeft Omlab i.s.m. HAN diverse nieuwe recepten ontwikkeld. Sauerwein en haar collega’s Stephen Picken en Jure Soplaza zijn bij #printbaarbiobased betrokken als adviseur.

In deze testfase is gewerkt met industrieel geproduceerde grondstoffen krijt, alginaat en cellulose. Kaumera is medio mei aangeleverd door het Waterschap Rijn en IJssel (WRIJ); dit wordt nader onderzocht om alginaat te kunnen vervangen.

Vervolgonderzoek zal draaien om grondstoffen die het waterschap daadwerkelijk produceert. Een mooi voorbeeld is Recell, recovered cellulose, van Aquaminerals. Dit gaat dit najaar nog getest worden.

Onderzoek als studieproject HAN

Omlab maakte het onderzoek toegankelijk als studieproject voor de Hogeschool Arnhem Nijmegen (Industrieel Product Ontwerpen). Studenten Bart Wegh en Rick Aelmans onderzochten samen met Huub Looze deze nieuwe, biobased, printbare massa’s.

Dit leidde tot mooie ontwerpgesprekken. Over het belang van esthetiek, verrassing en de doelgroep of gebruikssituatie. Ook de aanpassing van de vorm op het materiaal is uitvoerig onder de loep genomen. In gesprekken, maar vooral tijdens het printproces. Soms was dat fingerspitzengefühl, andere keren een reactie op het inzakken van een vorm. Dergelijke instabiliteit van een nieuwe samenstelling tijdens het printen vereist testen, testen, testen.

Ook zijn er aanpassingen gedaan in het belang van het opnemen van kracht door het relatief brosse materiaal. De PLA-vorm van een schaalmodel voor een kruk bleek 38 kilo aan te kunnen. Bij 40 kilo boog de vorm door; aanpassing is vereist. De kruk in biobased pasta lukte goed, maar daar liepen we tijdens het droogproces tegen nieuwe uitdagingen aan. In vervolgonderzoek kan Omlab voor krachtproeven gebruik maken van het lab van HAN Bouwkunde, Nijmegen.

Biologische afbreekbaarheid #printbaarbiobased

De biodegradeerbaarheid van het materiaal is onderzocht tijdens #printbaarbiobased. In de tuin van Omlab zijn diverse tests uitgevoerd. Duidelijk is dat de biodegradeerheid goed te beinvloeden is met een relatief eenvoudige aanpassing. Dit is work in progress. Wie in die receptuur geïnteresseerd is, kan contact opnemen en hierover van gedachten wisselen. Gesprekken worden op dit moment gevoerd met een Amsterdamse kennisinstelling en een zeer betrokken ontwerper.

Onderzoek na aanpassingen 3D-pastaprinter

Dit onderzoek kon starten nadat de 3d-pastaprinter was aangepast. Dit is financieel mede mogelijk gemaakt door OostNL’s Groeiversneller. Deze steun maakte het mogelijk om Skip van de Kandelaar (IDskips) in te huren om de printerkop door te ontwikkelen. Dit leverde controle over de printpasta, laagdikte en snelheid op. Bart Wegh richtte zich op de instellingen van de software, zodat de printer beter print.

Daarnaast is een nieuwe voorraadcilinder van Lutum geplaatst, waardoor de flow van de pasta beter kon worden bepaald. Met dank aan advies van Lutum kon de druk omlaag worden gebracht.

De oude cilinder was iets te temperamentvol, zogezegd. Meer controle bleek nodig in het printproces.

Onderzoek #printbaarbiobased: wordt vervolgd

Uit dit Omlab-onderzoek #printbaarbiobased komen interessante projecten en samenwerkingen voort:

  • Exploded View, Nieuwe Helden (DDW20). Omlab is als biobased pionier uitgenodigd deel te nemen aan het biobased centre piece van de jaarlijkse design-manifestatie Dutch Design Week, oktober 2020. Dit is het vervolg op het succesvolle Growing Pavilion 2019 van de Nieuwe Helden.
  • Natureproofdesign by kaumera, 3 ontwikkeltrajecten i.s.m. producenten, productontwerpers en innovatieadviseurs. Waterschap WRIJ en Kiemt maken dit mede mogelijk.
  • Onderzoek #printbaarbiobased i.s.m. een Arnhems bedrijf. Dit vervolgonderzoek draait om de reststroom van die producent. Nadere info volgt.
  • Akoestische panelen. Doorontwikkeling van protoypes uit onderzoek #printbaarbiobased. Doel: artistiek vorm te geven, betaalbare, aantoonbaar goed werkende akoestische panelen. Dit onderzoek wordt mede mogelijk gemaakt door de Arnhemse pianostudio T32 en een mogelijke producent. De panelen worden samen met hen gericht doorontwikkeld en wetenschappelijk getest.
  • De biodegradeerbaarheid van diverse samenstellingen is in beginsel onderzocht tijdens #printbaarbiobased. Het vervolgonderzoek wordt opgepakt door een betrokken ontwerper, mogelijk in samenwerking met een later nader te noemen kennisinstelling.
  • Studieproject opschaalbaarheid biobasedpasta’s. I.s.m. HAN, start 24 augustus 2020.
The Exploded View, Nieuwe Helden.

Tussenstand #printbaarbiobased

Nieuwsgierigheid blijkt een van de belangrijkste gereedschappen bij Omlab. Bij het onderzoeks- en onderwijsproject #printbaarbiobased komt het dagelijks van pas. Woensdag 24 juni presenteert Omlab de tussenstand.

Project: maart t/m juni 2020

Dit onderzoek hebben we als studieproject aangeboden aan de Hogeschool Arnhem Nijmegen (Industrieel Product Ontwerpen). Studenten Bart Wegh en Rick Aelmans onderzoeken nu samen met Huub Looze nieuwe, biobased, printbare massa’s.

Eindpresentatie live of via beeldbellen

Printbare, biobased materialen presenteren we live en via beeldbellen (Teams). Je ziet prototypes of modellen van nieuwe ontwerpen, geprint met de 3D-pastaprinter in biobased materiaal. Je bent uitgenodigd via de nieuwsbrief of hebt je via deze pagina aangemeld.

Wat is er te zien?

  • experimenten
  • printer en samenstellingen
  • vormconcepten in bioplastic filament
  • prototypes in #printbaarbiobased

Presentatie

Vanwege corona zijn de opties:

  • [VOL] Eindpresentatie voor genodigden live in Omlab, van 16.00 tot 18.00 uur. (beperking aantal gasten ivm corona)]
  • [geef je op] Vrijdagochtend 26 juni houdt Huub meerdere sessies met telkens 4 mensen via Teams. Meld je aan voor de Teams-meeting op vrijdagochtend 26 juni: mail margreet@omlab.nl.
    Update 22-6-20: er zijn nog maar een paar plekken beschikbaar. 1 om 09.00 uur en 1 om 10.00 uur. De latere tijdstippen zijn bezet.

Deze aankondiging is ook gepubliceerd in de Omlab-nieuwsbrief van eind mei 2020. Update: Begin juli 2020 is verslag gedaan van dit onderzoek #printbaarbiobased.

Huishout

stapel oude plafondbalken met oranje menie op de kop

Huishout, dat is historisch materiaal met toekomst. Het is ook een productserie, eenvoudig zelf-te-maken. Met de vandiktebank, laser en/of zaag in de werkplaats van Omlab, biobased makerslab. #DIY

Het begon in 2019 met oude plafondbalken uit de jaren ’60. Gesloopt uit het pand waarin Omlab is gevestigd. Uit het voormalige lesgebouw van defensie kwamen meterslange, droge balken. Het huishout hoort nu bij de voorraad van Omlab, want circulair en biobased.

Het wordt aangevuld met zo lokaal, regionaal of Europees hout.

De waardevolle voorraad balken leidde tot de serie Huishout. Heb je zelf vloer- of plafondbalken liggen? Haal ze door de vandiktebank bij Omlab en maak er iets moois van!

Gebruik je ook huishout? Werk het af met (bijvoorbeeld) gekookte lijnolie. Is je project nog niet af? Zet je kwasten in rauwe lijnolie. Maak houtverbindingen met houtlijm of houten deuvels en je hebt een prachtig circulair, biobased product met een eigen verhaal.

Laat je inspireren

Blader eens door de groeiende serie Huishout.

Wat is jouw idee? Maak het in Omlab, biobased makerslab (tarieven)

Geslaagd experiment: kerstbalontwerpwedstrijd

Een ontroerend verhaal en golven van ijs, houten kerstballen in 2D en 3D en een kartonnen Rudolf met takjes uit de omgeving van de werkplaats. Omlab’s milieuvriendelijke kerstbalontwerpwedstrijd 2019 werd een spannend experiment. Met dank aan enthousiaste deelnemers, makers en jury.

Eind november 2019 publiceerden we een verhaal over kerst en lanceerden we de wedstrijd. Uit onvrede met de jaarlijks wisselende, weinig duurzame kerstmode-in-de-boom.

Tara, Jitte, Marcel en Martin wonnen de wedstrijd. Woensdag 18 december 2019 laserden zij hun ontwerp in de werkplaats van Omlab.

Wil je nog eens lezen wie won en waarom? Lees het artikel ‘Omlab gaat ijs lasersnijden dankzij winnaar milieuvriendelijke kerstbal-met-verhaal’ inclusief het jury-rapport, 16 december 2019.

Kerstballen lasersnijden: Foto-verslag

Tara en Jitte wonnen de 1e en 2e plaats in de categorie tot en met 12 jaar. Tara zocht 18 december samen met haar vader eerst naar takjes op de Buitenplaats Koningsweg, rondom de werkplaats. Als gewei.

Jitte tekende op verzoek van Huub de omtrek van haar kerstbal met een zwarte stift. Zo werd het ontwerp voorbereid voor het lasersnijden.

De familie van ontwerper Jitte staat er met de neus bovenop.

Huub: “Het begon met onrust over de verspillende trend in kerstversiering. Dat werd een verhaal en het idee voor een milieuvriendelijke ontwerpwedstrijd. De lasersnijder is dankzij de winnaar op een innovatieve manier gebruikt. En dat binnen 3 maanden na de start van Omlab.”

“Het materiaalgebruik van de deelnemers was inspirerend. Denk aan het ijs en de gevonden takjes die dienst deden als gewei. Maar ook deelnemers die niet in de prijzen vielen hadden nagedacht over ware Omlab-materialen: zetmeel, dun hout, mos en kleur door het graveren met de laser.”

Koud…

Het winnende ontwerp bij de volwassenen / professionals verraste ons het meest: Water – in kristalvorm – als materiaal voor de lasersnijder. Gemaakt van regenwater, bevroren met energie van zonnepanelen. Marcel had de uitvoering van zijn ontwerp goed doordacht. Het verhaal, de aanleiding voor het ontwerp, was erg ontroerend.

8x lasersnijden om de vorm te lossen.
Buiten smolt de ijsgolf langzaam. Foto: Marcel Daelmans, 26 december 2019.

Huub: “De opbrengst van deze wedstrijd is sociaal en technisch interessant. Bijzondere, persoonlijke verhalen zijn gedeeld. Daarnaast dachten sommige kinderen én volwassenen voor het eerst na over milieuvriendelijk materiaal. Ook het lasersnijden van ijs hadden we van tevoren zelf niet bedacht.

De wedstrijd laat goed zien dat kerstversiering een stuk milieuvriendelijker gemaakt kan worden.”

Bescherm de aarde, van Martin Hol. Nog niet helemaal af; Martin komt nog een keer terug.

Volgende wedstrijd eind 2020

Eind 2020 lanceren we weer een milieuvriendelijke (kerst)balontwerpwedstrijd. Of noem het: versiering, ornament of hanger. Wie weet krijgen we dan ontwerpen binnen uit meerdere windstreken of religies en andere verrassende of ontroerende familiegeschiedenissen. Jorik van der Hoeven van Natuurcentrum Arnhem heeft toegezegd mee te denken over de volgende wedstrijd.

Biostraat maakt het gemakkelijk: geef zelf workshops ‘bioplastic maken’ in jouw regio!

de nam Julia in oranje bioplastic

Omlab ontwikkelde de biostraat. Hiermee is het simpel om in jouw regio, school of bedrijf bioplastic te maken van aardappel(resten). Organiseer een serie workshops. Je kunt de set huren, maar ook zelf aanschaffen. Een biostraat is het logische geheel van apparaten, informatie, stappenplan, voorbeelden en voorraad. 

De afgelopen jaren kon je zelf bioplastic maken op de Italiaanse Maker Faire in Rome, op de circulaire markt in Arnhem en op veel meer locaties. En natuurlijk in Rotterdam waar het allemaal begon: bij Iedereen Einstein, het leukste wetenschap- en techniekfestival!

De biostraat bestaat uit twee lange tafels, kratten vol met apparaten en voorraad en een tafelkleed met uitleg en een stappenplan. Maker en bedenker Huub Looze geeft je uitleg. Daarna kun je zelf met medewerkers, docenten, vrijwilligers of oudere kinderen als begeleider aan de slag.

Avans kocht er twee

De biostraat is vanaf het begin enthousiast ontvangen door AVANS hogeschool. Om precies te zijn door het Coebbe, het Centre of Expertise of biobased economy in Breda. Het Coebbe kocht er medio 2018 twee aan.  

biostraat_julia2

De allereerste biostraat is in 2015 ontwikkeld voor Iedereen Einstein in Rotterdam. Hiervoor is toen al samengewerkt met het Coebbe. Binnen het Coebbe-project Groene Groei is de biostraat afgelopen jaar doorontwikkeld tot een breed inzetbare installatie.

Het tafelkleed geeft extra informatie en een stappenplan. Zo is het eenvoudig voor leerkrachten en nieuwe en getrainde begeleiders om zelf een workshop te geven. De workshop is eventueel uit te breiden met een derde tafel en microscopen om zetmeel aan te tonen. 

PS: Het Coebbe werkt al enkele jaren aan lesmateriaal voor basisscholen over wat biobased is en betekenen kan. De lessenset staat online. Let op: je hebt Flash nodig. Op de website van Coebbe kun je de lessenset ook als PDF aanvragen.

Allereerste Biobased Pop-Up store

Interieuw Pop-Up store

Stap een winkel binnen en ontdek wat je als consument al van biologische grondstoffen en restafval kunt kopen. De gemeente Bergen op Zoom nam het initiatief voor de allereerste Biobased Pop-Up store. Ontwerper van de Pop-Up en curator van de tentoonstelling is Huub Looze. 

De winkel – Pop-Up & Grow genoemd – is geopend op 11 november 2016 in een leegstaand winkelpand. Bergen op Zoom nodigt haar inwoners uit om te komen kijken wat er al mogelijk is wat betreft biobased. Er zijn vooral consumentenproducten voor dagelijks gebruik en herkenbare ontwerpen van hernieuwbare grondstoffen.

Denk aan: vaatdoekjes van aardappelzetmeel, de ANWB-paddestoel en bidons van biobased kunststof maar ook meubels, een surfboard en een racefiets van een composiet van vlas of ander natuurlijk materiaal en biokunststoffen. Daarnaast zijn er ter inspiratie en het oog op de toekomst allerlei ontwerpen te zien, zoals de lamp van geitenmaag.

Vrouw en meisje, naast roze fiets, kijken naar etalage van winkelpand Biobased Pop-Up & Grow.
Pop-Up & Grow in leegstaande dierenwinkel.

Impressie pop-up

Wethouder Arjan van der Weegen showt de racefiets, een van de objecten in de pop-up-store.
Wethouder Arjan van der Weegen showt de racefiets, een van de objecten in de pop-up-store.

Expo met producten en grondstoffen.
Expo met producten en grondstoffen.

Interieur, met vooraan een tafel en stoelen van Fabrikoos.
Interieur, met vooraan een tafel en stoelen van Fabrikoos.

Model van Fabrikoos-kruk plus grondstof.
Model van Fabrikoos-kruk plus grondstof.

En waar is die eierdoos van gemaakt? De grondstof ligt onder elk product.
En waar is die eierdoos van gemaakt? De grondstof ligt onder elk product. Foto: KijkopBergenopzoom.nl.

Met dank aan

Fotograaf Nick Franken voor de overzichtsfoto van de pop-up, Fraaie dingen voor het grafisch ontwerp, Centre of Expertise Biobased Bouwen (Coebbe) en Hoogleraar Biobased Bouwen Willem Böttger voor het beschikbaar stellen van objecten en contacten. Diverse ontwerpers hebben hun werk in bruikleen gegeven voor de Pop-Up. En zo zijn er nog veel meer mensen te noemen.

De ruim vijftig producten in de expositie Pop-Up & Grow zijn beschreven door Margreet van Uffelen van Buro Webregisseurs.

Glundertechniek

Glundertechniek is een vernieuwende praktijk- en maakles. VMBO-leerlingen ontwerpen en maken een werkend object, compleet met zonnecellen, arduino-aansturing en windmolen. Daarmee gaan ze naar basisscholen. Ze vertellen daar over hun eigen project. Als glunderende voorlichters vertellen zij zelf hoe leuk techniek is.

Technieklab (tegenwoordig Omlab) ontwikkelde de lessen in 2016 samen met het Scheepvaart- en Transport College (STC) in Rotterdam. Het idee is ontstaan uit een samenwerking tussen Huub Looze en Gijs Niemeijer, team technieklab.

De gemeente Rotterdam maakte een video over Glundertechniek.

De objecten worden na de uitleg gedoneerd aan de basisschool. Het object is geschikt om op de basisschool nieuwe techniek- en wetenschaplessen te starten. Het is een functioneel les-hulpmiddel. Dankzij het enthousiaste verhaal van jonge leerlingen blijft het verhaal echt hangen bij basisschoolleerlingen.

Het traject levert een samenwerking op tussen VMBO, pabo (Hogeschool Rotterdam) en primair onderwijs. Dit gebeurt door het ontwikkeltraject en de demonstraties zelf. Maar ook doordat de groepsleerkracht van de basisschool zelf met het object aan de slag gaat met lessen achteraf. Het object is betaalbaar, reproduceerbaar en functioneel. Het is herbruikbaar in een technieklokaal of in een gewoon leslokaal.

Waarom goed voor Rotterdam?

Het project is mede mogelijk gemaakt door Citylab010, een initiatief van de gemeente. De projectaanvraag werd goedgekeurd, omdat Glundertechniek goed is voor de stad. In Rotterdam is de roep om instroom bij technische banen erg groot. De beroepskeuze vanuit de basisscholen is hiervoor een essentieel moment. Plus: In 2020 moeten alle basisscholen wetenschap & techniek in hun curriculum hebben (Techniekpact).

De diversiteit aan leerlingen, qua taalvaardigheid, achtergrond en cultuur, is in Rotterdam enorm. Heeft ieder Rotterdams kind de kennis en vrijheid om te kiezen voor techniek? Dat vereist nieuwsgierigheid naar techniek. Dit plan geeft de stad een model om die diversiteit aan kinderen die Rotterdam rijk is te bereiken, dankzij de diversiteit aan vmbo-leerlingen en hun enthousiasme voor techniek.

Op deze manier gaat kennismaken met techniekonderwijs op de basisschool verder dan het openen van een leskist. Kiezen voor techniek begint met het opwekken van nieuwsgierigheid naar techniek. Wie kan dat beter doen dan een (bijna) leeftijdsgenoot, iemand uit de buurt?

Waarom vernieuwend?

Geef de VMBO het juiste vertel-gereedschap met meeslepende kwaliteit, zodat de aangesproken leerling voelt waar hij/zij voor moet kiezen. Spreek de ambitie aan, spreek de deels verborgen voorkeuren voor werken met je handen en techniek aan, door de beleving van techniek in de klas van de basisschool te brengen.

Koningspaar bewondert installatie Meel aan Zet

Het koningspaar heeft nog nèt niet zelf bioplastic gemaakt… Maar Willem Alexander en vooral Maxima stonden er wel met hun neus bovenop. De installatie Meel aan Zet van Technieklab was een belangrijk onderdeel van het koninklijk regiobezoek aan Biobased Bergen op Zoom.

biobased opstelling005

Huub Looze van Team Technieklab leidde de koning en koningin dinsdag 16 februari 2016 langs verschillende biobased projecten in Bergen op Zoom. Leerlingen van basisschool De Borghoek maakten van aardappels zelf zetmeel en vervolgens bioplastic aan de Technieklab-installatie.

Tijdens hun regiobezoek aan Noord-Brabant staat Bergen op Zoom op de koninklijke agenda vanwege biobased innovaties.

biobased opstelling met 2 leerlingen, een grote poster (Toplocaties) en man rechts
De biobased Technieklab-opstelling met leerlingen in witte labjas en Huub Looze rechts.

Biobased en Technieklab

“Alles wat ik doe komt tijdens dat regiobezoek bij elkaar”, vertelt Huub Looze. Zijn werk als:

  • begeleidend hogeschooldocent van o.a. biobased projecten. Met als prachtig voorbeeld het project Popgebouw T in Bergen op Zoom en Levende Kleuren. Het werk van studenten wordt belicht.
  • verbinder bedrijfsleven en onderwijs bij het Biobased Applicatie Centrum, onderdeel van het Centre of Centre of Expertise Biobased Economy (Avans Hogeschool & HZ University of Applied Sciences)
  • bedenker van Technieklab en ontwerper van en workshops met onder meer de installatie Meel aan Zet, waarbij voor 4 tot 12-jarigen zelf bioplastics maken van aardappel.

‘Biobased’, materialen en toepassingen uit restafval en niet-fossiele grondstoffen, is voor Huub Looze verbonden aan alle vormen van onderwijs waarin hij werkt. Meel aan Zet is door Technieklab ontwikkeld voor festival Iedereen Einstein in Rotterdam. Kinderen in de basisschoolleeftijd maken van aardappel(resten) zelf zetmeel en daarvan plastic. Deze installatie gaat worden gebruikt door het COEBBE, vandaar de aanwezigheid van de installatie tijdens het regiobezoek.

Meer info

  • Lees meer over het regiobezoek, 16 februari 2016: http://www.koninklijkhuis.nl/actueel/nieuws/2015/12/17/koning-en-koningin-bezoeken-west-brabant-op-en-rond-de-brabantse-wal
  • Volg het regiobezoek live op ZuidWestTV: http://www.zuidwestupdate.nl/news/2541/148/ZuidWestFM-en-TV-doen-verslag-koninklijk-bezoek

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Glundertechniek met vmbo, pabo en basisschool

Glunderend jochie poseert als kapitein op SS Rotterdam.

Vmbo-leerlingen van het Scheepvaart- en Transport College (STC) in Rotterdam geven straks als trotse voorlichters een presentatie op een basisschool. Met behulp van een zelfgebouwde machine-met-een-verhaal. Glundertechniek!

Het project Glundertechniek van team Technieklab is een gouden greep en een echt Rotterdams project, volgens de enthousiaste reacties op citylab010.nl. [Technieklab en Glundertechniek zijn voorlopers van Omlab, biobased ontwerp- en maaklab op de Veluwe.] 

Glundertechniek vergroot de kans

Rotterdam krijgt met Glundertechniek een werkvorm die de kans vergroot dat basisschoolleerlingen kiezen voor techniek. Door middel van peer-to-peer learning, ze krijgen dus techniekles van iemand die maar een paar jaar ouder is dan zij. Technieklab maakt met de ‘machine’ en samen met de leerkrachten van de basisschool en stagiair(e)s van de Pabo er voor de leerlingen nog een serie lessen omheen.

Glundertechniek is een Rotterdamse samenwerking tussen Team Technieklab, het STC (vmbo), een Pabo (afdeling wetenschap & techniek) en basisscholen. Het project wordt mogelijk gemaakt dankzij een subsidie van CityLab010, een gemeentelijk initiatief voor iedereen met innovatief, maatschappelijk relevant plan die de stad Rotterdam beter maakt.

Enthousiaste reacties

Het idee voor dit project is door Huub Looze van Team Technieklab gelanceerd op citylab010.nl, zodat het publiek kon reageren. Collega’s uit het onderwijs, maar ook moeders, een directeur etc. reageerden. Hierbij een paar quotes.

Het eerste citaat komt van de studiecoördinator van een andere technische vmbo in Rotterdam. Wij zijn zeer verguld met haar commentaar: ‘Dit project sluit aan op allerlei elementen waar we in Rotterdam voor staan. Door het glunderobject worden er technische verbindingen geleerd, gelegd en gemaakt maar waar mijn interesse zich in deze op richt is de kans tot loopbaanontwikkeling. Ontdekken waar je talent zit, ontdekken dat je sociale verbindingen legt, keuzes leert maken en gaat staan voor je object/ je presentatie/ het meenemen van de leerlingen van de basisschool.’

‘Ik heb Huub en zijn team een aantal keer aan het werk gezien. Op verschillende locaties in wijken waar iedereen mee werd genomen in de wereld van ontdekken, maken en glunderen. We hebben allemaal iemand in ons leven gehad die net dat verschil maakte in je loopbaan.’

Een andere reactie benoemt Glundertechniek als een vooruitstrevend voorbeeld van goede doorstroommogelijkheden van het basisonderwijs naar het vervolgonderwijs. Een Rotterdamse moeder reageert: ‘Als moeder van 2 dochters met voorliefde voor techniek ben ik blij met meer aandacht voor technische vakken op school. Vooral op de basisschool is dat hard nodig! Dit plan koppelt jonge mensen aan kinderen en dat lijkt me een gouden greep. De vmbo-leerlingen staan nog heel dicht bij de kinderen qua leeftijd en interesse, waardoor ze samen meer spelenderwijs zullen gaan ontdekken in plaats van top down lesgeven. Ik ben voor!’

Glundertechniek van start

De subsidie is eind 2015 toegekend; de voorbereidingen voor de lessen zijn direct in 2016 begonnen. Via deze website blijft u op de hoogte.

Wilt u nu al meer weten of van gedachten wisselen over de combinatie van techniek en onderwijs? Neem contact op met Team Technieklab, Huub Looze, 06-16602996.

Presentatie blauwdruk pilot technieklab

De blauwdruk voor de pilot technieklab wordt maandag 29 juni 2015 gepresenteerd op een van de deelnemende Rotterdamse basisscholen, de Vierambacht. Genodigden ontvangen tijdens de bijeenkomst de blauwdruk: een opzet voor een technieklab in het Nieuwe Westen van Rotterdam.

Programma

16:00    Daaf van de Wege, directeur OBS de Vierambacht.
             Welkomstwoord.

16:05    Huub Looze, team technieklab.
             Introductie en doel technieklab.

16:15    Tamara van Heel, PABO Hogeschool Rotterdam.
Over de kansen die het technieklab bied voor samenwerking met de PABO HR.

16:25    Désirée van Dijk, Projectleider “kiezen voor techniek”, Gemeente Rotterdam.
Over de toekomst van de pilot technieklab binnen “kiezen voor techniek”.

16:35    Ewoud Verbakel, bovenschools ICT coördinator, Kind en Onderwijs.
Over het “Leerkracht Ontwikkel Team” en de subsidie-aanvraag daarvoor bij het EWTZH.

Feestelijke borrel ter afsluiting van het onderzoek en de presentatie.